• banner1

Getuigen van de hoop die in ons is

Er is een woord van Petrus dat mij aanspreekt, namelijk de oproep om steeds bereid te zijn verantwoording af te leggen aan al wie ons rekenschap vraagt van de hoop, die in ons is (1 Petrus 3:15).
Petrus schrijft deze woorden aan Christenen die juist door hun geloof weleens in het nauw konden komen. Ondanks dreiging en verschrikkingen worden de gelovigen dan opgeroepen een getuigenis te geven die hun verdrukkers kan beschamen. Petrus gaat er blijkbaar van uit dat iedere gelovige vervuld is van de hoop en dat de opdracht van die gelovige is, die hoop niet voor zichzelf te houden maar daarvan te delen met al degenen die hem daarom vragen.
De hoop is inderdaad één van die fundamentele zaken zonder dat het leven eigenlijk niet te leven is. Dat mensen niet kunnen zonder hoop maakt een prachtige film duidelijk: “Jakob the liar” naar het gelijknamige boek van Jurek Becker. Het verhaal speelt zich af in 1944. In een Pools getto kan Jakob, door een samenloop van omstandigheden, een stukje van een Duits radiobericht opvangen waaruit hij kan opmaken dat de Russen niet ver van Polen verwijderd zijn. Wanneer Jakobs kapper dit hoort besluit hij van zijn zelfmoordplannen af te zien. Misschien is het leven toch nog waard geleefd te worden, zelfs in het getto …. Er is immers hoop op bevrijding. Niet alleen de kapper vindt dat. Al snel doet Jakob de hele gemeenschap opleven met verhalen van hoop, verhalen die zeggen dat de bevrijding nabij is. Niet dat Jakob werkelijk reden heeft voor die hoopvolle verhalen, maar sinds dat opge-vangen nieuwsbericht, was er binnen de gemeenschap een misverstand ontstaan rondom Jakob. Men dacht dat hij een radio verborg en dat hij daar zijn hoopvolle informatie vandaan haalde. Jakob zag met eigen ogen hoe de informatie over de naderende bevrijding de gemeenschap moed had gegeven. Nu had hij het hart niet de mensen deze hoop te ontnemen. Vanaf dan verzint Jakob zijn eigen nieuwsberichten, berichten die hoop levend houden, berichten die het leven in het getto een beetje draaglijker maken. “Jakob the liar” Jakob de leugenaar, hij verzon het van A tot Z, maar de mensen kregen weer wat vreugde in het leven. Werkelijk, een leugen om bestwil!
Terug naar Petrus, die liegt niet als het erom gaat de hoop levend te houden. Zijn hoop is gegrond op de opstanding van Christus, gegrond op dat waanzinnige verhaal van Jezus de Messias die door alle dood heen, tot leven was gewekt. Dat verhaal moet nu de gelovige gemeenschap door de moeilijke tijden heen dragen. Maar ook: dat verhaal, die hoop, is zo kostbaar dat de gemeenschap die niet voor zichzelf kan en mag houden. Petrus geeft geen formule waarin duidelijk wordt hoe je dat doet. Iedereen zal zijn weg moeten vinden om iets te delen van de hoop. Misschien een woord, een gebaar? Misschien een verhaal, misschien de stilte van het begrip. Getuigen van de hoop die in ons is… Ik denk niet dat het steeds eenvoudig is, maar het is de moeite van oefenen waard.

Ds. E. Delen

De Ring, februari 2018.

 

1 Petrus 3 15

Slogan voor 2018

Vorige maand kwam de Vrede Salaambrug in onze kerk samen. Bij die gelegenheid kozen we voor het thema geloof.

Wat de verschillen tussen religies ook mogen zijn, we geloven. Christenen en moslims worden gelovigen genoemd. Wat we geloven en hoe we geloven, daarin kunnen de wegen uiteen gaan, zelfs tussen christenen en moslims onderling. Maar dat we geloven is wat we gemeenschappelijk hebben.

De rechtvaardige zal leven door geloof. Zo staat er in de Bijbel, en wel op twee plaatsen.

Wat is dan het geloof waardoor we leven? Wat het niet is, is geloven dat…, de inhoud van wat je gelooft. Hoewel niet onbelangrijk, daar gaat het hier niet om.

Het Hebreeuwse woord dat de Bijbel gebruikt voor geloof is emuna, waarvan het woord amen is afgeleid. Emuna betekent vertrouwen. Geloven is vertrouwen, trouw. Zelfs als het misloopt, en er loopt zoveel mis in het leven, zelfs wanneer je twijfelt, hou je vast en blijf je staan, blijf je trouw, blijf je vertrouwen, op God. Dat is verre van eenvoudig en zeker niet vanzelfsprekend. Daarom noemt de Bijbel zo’n vertrouwen een geschenk, omdat het niet uit jezelf alleen opkomt. Zo’n vertrouwen is genade.

De relatie tussen God en ons is gebaseerd op vertrouwen. Geloven in God is geloven dat God in ons gelooft.

De rechtvaardige zal leven door geloof (Rom. 1:17) en Paulus citeert daar de profeet Habakuk. In hoofdstuk 2, vers 4 staat: de rechtvaardige zal leven door zijn trouw. Daar werd geloof terecht met trouw vertaald. En met leven wordt het goede leven, het leven zoals God het bedoelt omschreven, niet het gebroken leven.

U merkt ongetwijfeld dat er één woord extra staat bij Habakuk: zijn trouw. Maar wiens trouw is het dan? Is het de trouw van de rechtvaardige of die van God, waardoor we leven?

Ook de Griekse vertalers van de Hebreeuwse tekst van Habakuk stonden voor dit dilemma en vertaalden enkele eeuwen later met ‘mijn trouw’ of ‘mijn geloof’, Gods trouw en geloof in ons dus. We leven door Gods vertrouwen in ons. Daar is op zich niets verkeerd mee, maar Paulus laat dit met opzet weg. Mijn of zijn? Wel, allebei. Beide horen samen, mijn trouw en Gods trouw, mijn geloof in Hem en Zijn geloof in ons.

Grif het duidelijk in platen, zodat het snel te lezen is. (Habakuk 2:2) De profeet moet er  een poster van maken, zouden we nu zeggen. Of zet het op Facebook, als slogan: de rechtvaardige leeft door geloof! En dat heeft de Reformatie eeuwen geleden dan ook gedaan, dit is één van de slogans van de Reformatorische kerken. Terecht, ook de rabbijnse traditie noemde dit vers de samenvatting van de hele Schrift.

Overdenking rechtvaardige geloof leven

Een gelovige leeft door zijn eigen vertrouwen, omdat God in haar of hem gelooft.

Ds. E. Delen

De Ring, januari 2018.