• banner1

Rust vinden

Over Johannes XXIII, die in 1958 tot paus werd verkozen, wordt het volgende verhaal verteld. In de dagen die op zijn verkiezing volgden, was Johannes heel ongerust. Zou hij die grote taak echt aankunnen? Wat zou hij moeten doen? In welke richting zou hij het schip van de kerk moeten sturen? Vanwege al die zorgen en vragen, lukte het Johannes zelden om 's nachts in slaap te vallen. Maar toen het een keer wel lukte, had hij een droom. En in die droom verscheen God hem. Johannes werd zenuwachtig. Wat zou God tegen hem zeggen? Welke nog onbekende dogma's zou God hem openbaren? Welke adviezen voor het besturen van de kerk zou God hem geven? Toen sprak God. Hij zei maar één zin: 'Giovanni, neem jezelf toch niet zo serieus.'

Ik vind dit verhaal vooral leuk vanwege de tegenstelling die er in zit. Paus-zijn, dat is groots, belangrijk, plechtig. In de tijd van Johannes droeg de paus zelfs nog de tiara, een kroon die groter en zwaarder was dan de kroon van koningen. De religieuze leider van bijna één miljard mensen. En God zegt tegen hem: 'Neem jezelf toch niet zo serieus.'

Ik heb dit verhaal verteld omdat onderstaande evangelietekst een vergelijkbare tegenstelling kent.

In die tijd zei Jezus ook: 'Ik loof u, Vader, Heer van hemel en aarde, omdat u deze dingen voor wijzen en verstandigen verborgen hebt gehouden, maar ze aan eenvoudige mensen hebt onthuld. Ja, Vader, zo hebt u het gewild. Alles is mij toevertrouwd door mijn Vader, en niemand dan de Vader weet wie de Zoon is, en wie de Vader is, dat weet alleen de Zoon, en iedereen aan wie de Zoon het wil openbaren. Kom naar mij, jullie die vermoeid zijn en onder lasten gebukt gaan, dan zal ik jullie rust geven. Neem mijn juk op je en leer van mij, want ik ben zachtmoedig en nederig van hart. Dan zullen jullie werkelijk rust vinden, want mijn juk is zacht en mijn last is licht.' - Matteüs 11:25-30

Jezus stelt twee groepen mensen tegenover elkaar: wijzen en verstandigen aan de ene kant, eenvoudige mensen aan de andere kant. En verrassend genoeg: de eenvoudigen winnen het. Zij worden geprezen. Zij weten meer dan de wijzen en verstandigen, want God heeft het hun geopenbaard.

Deze uitspraak is niet makkelijk te begrijpen. Wat bedoelt Jezus ermee?

In de bijbel vindt je zulke tegenstellingen vaker. Tegenstellingen tussen groot en klein, sterk en zwak, hoog en laag. En God - God houdt van het kleine. Reeds in het Oude Testament is dat zo. Waarom heeft God uitgerekend Israël verkozen? Zo'n klein, onbeduidend volkje? Had een groot en machtig volk als dat van Egypte of Perzië niet beter bij hem gepast, bij zijn majesteit en grootheid?Neen, lees je in het Oude Testament, God heeft Israël verkozen juist omdat het klein is. God houdt van het kleine. Onder de zonen van Isaï kiest hij de kleinste en jongste, David, als koning. In de strijd tussen de kleine David en de grote Goliat staat God natuurlijk aan de kant van David. En hij maakt Jeremia tot zijn profeet ook al is die jong en onervaren. Je kunt die lijn zelfs doortrekken naar Jezus. Want zelfs Jezus stelt op het eerst gezicht niet veel voor: de zoon van een timmerman, niet rijk, niet hoogopgeleid, uit Galilea, een onbeduidende uithoek. Het is alsof vandaag een tuinier uit een dorp in Limburg zou beweren dat hij de messias is.

De mensen die zich achter Jezus scharen, volgen daarom niet de wijsheid van deze wereld. In de ogen van de andere mensen zijn ze niet wijs en niet verstandig. En toch: wie Jezus volgt, komt dichter bij God. Want God houdt van het kleine en hij openbaart zich in deze Jezus.

Dat God van de kleinen en zwakken houdt, heeft ook een reden: zij hebben als het ware meer ruimte voor hem. Wie groot en sterk is, vertrouwt vaak op zichzelf, op de eigen kracht, de eigen sterkte, de eigen mogelijkheden. Hij vertrouwt op zichzelf en niet op God. Wie wijs is, vertrouwt op zijn eigen wijsheid en verstand, niet op God. De groten, de sterken, de wijzen, ze nemen zichzelf te serieus.

Ook bij de tegenstanders van Jezus is dat zo. De Farizeeën vooral. Zij proberen om Gods wetten en regels zo nauwkeurig mogelijk na te leven. Ze zijn behoorlijk streng als het om de bijbelse wetten gaat. Op zich is daar niets mis mee. Ze nemen Gods wetten serieus, dat is positief. Maar het gevaar is dat ze zichzelf te serieus nemen. Dat ze vertrouwen op hún doen en laten, op hún handelen, op hun vermogen om het goede te doen. Het gevaar is dat ze op zichzelf vertrouwen en niet op God. Dat ze op hun handelen vertrouwen en niet op Gods genade.

In Jezus' visie gaan zij gebukt onder de last die ze zichzelf op de schouders hebben gelegd: het juk om álle wetten heel streng na te leven. Ze staan altijd onder druk, onder een enorme prestatiedruk; ze eisen heel veel van zichzelf. Het is heel vermoeiend om zo te leven. Jezus zegt tegen hen: 'Kom naar mij, jullie die vermoeid zijn en onder lasten gebukt gaan, dan zal ik jullie rust geven.'

Jezus nodigt ze uit om van hem te leren ánders te leven. Een leven waar je niet op jezelf vertrouwt, maar op God. Een leven uit Gods genade. Een leven waar je niet voortdurend eisen aan jezelf stelt, maar je laat vallen in Gods liefde. 'Dan zullen jullie werkelijk rust vinden, want mijn juk is zacht en mijn last is licht.' De juk van Gods genade is inderdaad zacht, de last van Gods liefde is inderdaad héél licht.

God houdt van het kleine. Ook van ons. Je bent geen grote, geen heel belangrijke persoon? Geen Nobelprijswinnaar, geen miljonair, geen beroemdheid? Maakt niet uit. God houdt van het kleine. Je bent onbenullig? Geen probleem. God houdt ook van domme mensen. Eigenlijk houdt hij van alle mensen. Tenminste, van alle mensen die zichzelf niet té serieus nemen.

ds. Stefan Gradl

05/07/2020